Nietypowe atrakcje w Małopolsce – miejsca inne niż wszystkie

Kraków, Wieliczka, Zakopane, Morskie Oko, to miejsca, których nikomu nie trzeba przedstawiać. Ale co, jeśli najpopularniejsze atrakcje masz już za sobą albo po prostu masz ochotę zobaczyć Małopolskę z zupełnie innej strony?

Są tu miejsca mniej oczywiste. Surowe zabytki przemysłu, niezwykłe krajobrazy, ruiny, podziemia i obiekty, za którymi stoją historie znacznie ciekawsze, niż można przypuszczać na pierwszy rzut oka. Jeśli więc szukasz nietypowych atrakcji w Małopolsce, mamy dla Ciebie kilka pomysłów. To miejsca dla tych, którzy czasem wolą zejść z utartego szlaku.

1. Zabytkowa Kopalnia w Jawiszowicach – kopalnia, której miało już nie być

Zaczynamy od miejsca, które jeszcze niedawno w ogóle nie było atrakcją turystyczną.

Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego w Jawiszowicach znajduje się w zachodniej Małopolsce, niedaleko Oświęcimia. Jej historia sięga początku XX wieku i jest nierozerwalnie związana nie tylko z rozwojem przemysłu, ale również z najtrudniejszymi wydarzeniami ubiegłego stulecia.

Przez jej historię przewijają się dwie wojny światowe, niemiecka okupacja, funkcjonowanie kompleksu KL Auschwitz-Birkenau, powojenny socjalizm, stan wojenny, przemiany gospodarcze oraz rozwój techniki górniczej. A jednak niewiele brakowało, żeby po tym wszystkim kopalnia po prostu zniknęła. Obiekt miał zostać wyburzony. Od 2022 roku znajduje się pod opieką Fundacji Pobliskie Miejsca Pamięci Auschwitz-Birkenau, która podjęła walkę o jego zachowanie.

Dziś kopalnię można zwiedzać.

Nie jest to wypolerowana atrakcja turystyczna

I właśnie na tym polega jej wyjątkowość. Nie przyjeżdża się tutaj po multimedialne prezentacje, kolorowe ekrany czy stworzoną od podstaw scenografię. Przyjeżdża się zobaczyć autentyczną kopalnię i miejsca, w których naprawdę pracowali ludzie.

Podczas zwiedzania można zobaczyć zachowaną infrastrukturę, maszyny i rozwiązania techniczne związane z funkcjonowaniem zakładu oraz usłyszeć historie, których trudno szukać w typowych przewodnikach turystycznych. To propozycja szczególnie dla osób zainteresowanych historią, techniką, industrialem i miejscami, które zachowały swój prawdziwy charakter.

Jawiszowice znajdują się niedaleko Oświęcimia i około 40 km od Bielska-Białej, dlatego wizytę można łatwo połączyć z jednodniową lub weekendową wycieczką po zachodniej Małopolsce.

Zwiedzanie odbywa się tylko w wybranych terminach, a bilety dostępne są online. Warto więc sprawdzić termin przed przyjazdem.

2. Pustynia Błędowska – pustynny krajobraz bez wyjeżdżania z Polski

Czy w Małopolsce można wybrać się na pustynię? Można – choć oczywiście Pustynia Błędowska nie jest pustynią w znaczeniu klimatycznym.

To rozległy obszar piasków położony na pograniczu Małopolski i Śląska, którego nietypowy krajobraz jest w dużej mierze efektem działalności człowieka. Intensywne wykorzystanie drewna na potrzeby rozwijającego się w regionie górnictwa i hutnictwa doprowadziło do odsłonięcia znajdujących się pod ziemią piasków. Dzisiaj to jedno z najbardziej charakterystycznych miejsc tego typu w Polsce. Pustynię można oglądać z kilku punktów widokowych i przejść wyznaczonymi trasami. To dobry kierunek dla osób, które lubią połączenie przyrody, historii i krajobrazów zupełnie niepasujących do stereotypowego wyobrażenia o Małopolsce.

3. Zamek Tenczyn w Rudnie – ruiny zamiast pałacowych wnętrz

Jeżeli zamiast idealnie odrestaurowanych komnat bardziej przemawiają do Ciebie stare mury i miejsca, w których wciąż można poczuć upływ czasu, warto skierować się do Rudna. Na wygasłym wulkanie znajdują się ruiny zamku Tenczyn.

Przez wieki była to jedna z najważniejszych małopolskich rezydencji możnowładczych. Dziś ogromne mury i wieże tworzą niezwykle malowniczy krajobraz. To dobre miejsce na krótszą wycieczkę, szczególnie jeśli chcemy połączyć historię z widokami i spacerem.

4. Podziemny Olkusz – miasto zbudowane na górniczej historii

Gdy mówimy „górnictwo w Małopolsce”, pierwszym skojarzeniem najczęściej jest sól i Wieliczka. Tymczasem górnicza historia regionu jest znacznie bogatsza.

Jednym z miejsc, które pozwalają ją odkrywać, jest Olkusz – przez stulecia związany z wydobyciem rud srebra i ołowiu. Dzisiaj część tej historii można poznać dzięki trasie turystycznej znajdującej się pod miastem. To świetne uzupełnienie wycieczki dla osób zainteresowanych techniką oraz historią przemysłu.

Co ciekawe, zestawienie Olkusza z Jawiszowicami pokazuje dwie zupełnie różne odsłony małopolskiego górnictwa.

Małopolska industrialna – kierunek dla tych, którzy szukają czegoś innego

Fabryki, kopalnie, kamieniołomy, stare maszyny i ślady dawnych technologii mogą opowiedzieć o regionie równie dużo jak zamki czy pałace. Małopolska była i nadal jest regionem silnie związanym z przemysłem. Pozostałości tej historii można znaleźć w wielu miejscach – szczególnie w zachodniej części województwa.

To właśnie dlatego warto czasem zamienić najbardziej znane atrakcje na turystykę industrialną. Stare obiekty pokazują nie tylko maszyny. Pokazują przede wszystkim historię ludzi – ich pracy, codzienności, wynalazków i zmian technologicznych, które z dzisiejszej perspektywy potrafią zaskakiwać.

Jak zaplanować weekend śladami nietypowych miejsc w Małopolsce?

Nie trzeba próbować zobaczyć wszystkiego podczas jednego wyjazdu. Znacznie ciekawiej jest wybrać konkretny fragment regionu i połączyć kilka znajdujących się w pobliżu miejsc.

Jeżeli interesuje Cię zachodnia Małopolska, możesz zaplanować wyjazd obejmujący okolice Oświęcimia i Jawiszowic, a następnie ruszyć w stronę Pustyni Błędowskiej czy Olkusza.

Jeżeli punktem startowym jest Kraków, ciekawym kierunkiem będzie z kolei Tenczynek i Rudno.

Możliwości jest znacznie więcej.

I właśnie to jest największą zaletą odkrywania mniej znanej Małopolski – za każdym razem można znaleźć coś, czego wcześniej nie było na naszej turystycznej mapie.

Nietypowe atrakcje w Małopolsce są bliżej, niż myślisz

Nie każda wycieczka musi prowadzić do miejsca, które pojawia się na pierwszej stronie każdego przewodnika. Czasem znacznie ciekawsze okazują się obiekty, o których istnieniu jeszcze chwilę wcześniej nie mieliśmy pojęcia.

Jednym z nich jest Zabytkowa Kopalnia w Jawiszowicach.

Jeszcze niedawno jej przyszłość stała pod znakiem zapytania. Dziś można wejść na teren kopalni, stanąć obok zachowanych maszyn i poznać historię miejsca, które przez dziesięciolecia było przestrzenią pracy, a nie atrakcją turystyczną. Każdy zakupiony bilet pomaga jednocześnie zachować to miejsce i jego historię dla kolejnych pokoleń.

Chcesz zobaczyć je na własne oczy? Sprawdź najbliższe terminy zwiedzania Zabytkowej Kopalni w Jawiszowicach. Bilety dostępne są online.